Koszty żywienia stanowią od 65% do nawet 75% całkowitych nakładów operacyjnych związanych z produkcją brojlerów kurzych. W dobie wysokich cen surowców paszowych i wąskich marż produkcyjnych, nawet nieznaczne marnotrawstwo paszy bezpośrednio przekłada się na drastyczny spadek rentowności fermy. Kluczowym czynnikiem decydującym o efektywności wykorzystania paszy (wskaźnik FCR – Feed Conversion Ratio) jest nie tylko jej skład odżywczy, ale przede wszystkim sprawność techniczna oraz precyzyjne ustawienie automatycznych systemów zadawania paszy.
Błędy w kalibracji paszociągów, nieprawidłowa wysokość misek paszowych czy niewłaściwie rozmieszczone czujniki sterujące prowadzą do dwóch głównych problemów: wysypywania paszy do ściółki oraz zjawiska rozwarstwiania mieszanki. W tym poradniku przeanalizujemy, jak prawidłowo skonfigurować i eksploatować linie paszowe, aby uzyskać optymalne wyrównanie stada i zminimalizować straty.
Problem rozwarstwiania paszy – dlaczego ptaki na końcu linii jedzą inaczej?
Mieszanka paszowa dla brojlerów, niezależnie od tego czy występuje w formie kruszonki czy granulatu, składa się z cząstek o różnej masie i wielkości. Podczas transportu paszy w długich paszociągach spiralnych (żmiejkowych) lub łańcuchowych dochodzi do mechanicznego zjawiska segregacji (rozwarstwiania).
Cięższe i drobniejsze frakcje (np. witaminy, minerały, aminokwasy oraz drobinki zbóż) opadają na dno koryta lub są przesuwane szybciej, natomiast większy granulat przemieszcza się inaczej. W efekcie ptaki przebywające w pierwszej części kurnika pobierają paszę o zupełnie innym składzie procentowym niż ptaki na końcu linii. Prowadzi to do braku wyrównania stada, zróżnicowania wagowego oraz gorszych wyników rzeźnych. Aby temu zapobiec, kluczowy jest dobór paszociągu o odpowiedniej prędkości przesuwu oraz dbanie o to, by linia napełniała się szybko i płynnie.
Prawidłowa wysokość i regulacja talerzy paszowych krok po kroku
Jednym z najczęstszych błędów ludzkich na fermie jest zaniechanie regularnej regulacji wysokości linii paszowej w trakcie wzrostu ptaków. Zasada optymalnego ustawienia wysokości miski paszowej jest prosta: krawędź miski powinna znajdować się na wysokości grzbietu stającego brojlera.
Skutki błędnego ustawienia wysokości misek:
- Miska ustawiona za nisko: Ptaki łatwo wchodzą do misek, zanieczyszczają paszę odchodami i ściółką oraz wygrzebują granulat dziobem na zewnątrz, powodując potężne straty paszy w ściółce.
- Miska ustawiona za wysoko: Ptaki muszą wspinać się na palce lub wyskakiwać, co wywołuje stres, uszkodzenia mechaniczne nóg oraz ogranicza pobranie paszy u słabszych jednostek.
W nowoczesnych kurnikach standardem staje się automatyczne lub centralne ręczne windowanie linii paszowych za pomocą przekładni i lin stalowych. Pozwala to na precyzyjną korektę wysokości całej linii o kilka milimetrów każdego dnia cyklu tuczu.
Rola czujników stopu i sterowania automatycznego
Sercem automatycznej linii paszowej jest ostatnia miska kontrolna, w której zamontowany jest czujnik obecności paszy (pojemnościowy lub mechaniczny). Zadaniem czujnika jest wyłączenie silnika napędowego w momencie, gdy pasza dotrze do końca linii, oraz ponowne uruchomienie systemu, gdy miska zostanie opróżniona przez ptaki.
Prawidłowe ustawienie czułości i opóźnienia czujnika jest krytyczne:
- Jeśli opóźnienie wyłączenia jest zbyt długie, pasza w ostatnich miskach będzie ulegać zmiażdżeniu i przepełnieniu, wysypując się na zewnątrz.
- Jeśli opóźnienie jest zbyt krótkie lub czujnik jest zbyt czuły, silnik będzie się włączał i wyłączał co kilkanaście sekund, co doprowadzi do szybkiego spalenia styczników lub uszkodzenia silnika napędowego.
Paszociąg spiralny czy łańcuchowy? Dobór do specyfiki tuczu
Na rynku dominuje technologia paszociągów spiralnych (rura z otworami i wewnętrzną spiralą bezrdzeniową). Rozwiązanie to charakteryzuje się wysoką niezawodnością, cichą pracą oraz łatwością dezynfekcji. Paszociągi łańcuchowe stosowane są częściej w hodowli stad rodzicielskich lub niosek, gdzie wymagane jest bardzo szybkie, jednoczesne udostępnienie paszy na całej długości kurnika.
Dla tuczu brojlera paszociąg spiralny z dobrze wyprofilowanymi talerzami z tworzywa sztucznego odpornego na uszkodzenia mechaniczne i środki chemiczne zapewnia optymalny przepływ paszy i bezobsługowość.
Dobre praktyki konserwacyjne – jak zapobiegać awariom?
Przerwa technologiczna między rzutami to czas, w którym linia paszowa musi zostać poddana gruntownemu przeglądowi technicznemu. Do kluczowych czynności należą:
- Naciąg spirali: Z biegiem czasu spirala w paszociągu ulega rozciągnięciu. Niewłaściwy naciąg powoduje wycieranie rur i ryzyko pęknięcia spirali w trakcie rzutu.
- Czyszczenie i dezynfekcja: Usuwanie resztek zawilgoconej paszy z narożników, jednostek napędowych i leja zasypowego silosów. Zostawiona pasza sprzyja rozwojowi niebezpiecznych mykotoksyn.
- Sprawdzenie kołnierzy i zawieszeń: Kontrola stanu linek podwieszenia i bloczków podnoszących.
Podsumowanie – zoptymalizuj FCR z Gremur Agro
Precyzyjna kalibracja linii paszowej to prosty sposób na natychmiastową poprawę wskaźnika FCR na fermie. Dzięki eliminacji strat paszy wysypywanej do ściółki oraz zapewnieniu równomiernego dostępu do mieszanki dla każdego ptaka, koszt inwestycji w nowoczesne talerze paszowe i niezawodne paszociągi zwraca się w ciągu zaledwie kilku cykli produkcyjnych.
Firma Gremur Agro oferuje kompletne systemy paszowe, części zamienne oraz fachowe doradztwo w zakresie montażu, regulacji i serwisu linii paszowych dostosowanych do każdego obiektu inwentarskiego.
Często zadawane pytania (FAQ)
Jak często należy regulować wysokość linii paszowej w trakcie cyklu tuczu?
Regulacja powinna odbywać się codziennie lub co najmniej raz na 2 dni. Ptaki rosną bardzo szybko, a utrzymanie krawędzi miski na wysokości grzbietu ptaka wymaga stałej korekty wysokości całej linii.
Co powoduje rozwarstwianie się paszy w długich paszociągach i jak temu zapobiec?
Rozwarstwianie wynika z różnicy w wielkości i ciężarze cząstek paszy poruszanych przez spiralę lub łańcuch. Aby minimalizować ten efekt, należy stosować paszę o dobrej jakości granulatu/kruszonki oraz odpowiednio dobrać prędkość obrotową silnika napędowego.
Gdzie dokładnie powinien być zamontowany czujnik końcowy w linii paszowej?
Czujnik kontrolny montuje się w ostatniej misce paszowej na końcu linii (tzw. miska sterująca). Musi być ustawiony tak, aby rejestrować poziom paszy i wyłączać napęd dopiero po całkowitym napełnieniu całej linii.
Jak zmienić poziom zasypu misek w zależności od wieku brojlerów?
W pierwszych dniach życia piskląt stosuje się wysoki poziom zasypu (lub specjalne pierścienie/skrzydełka w miskach), aby pasza była łatwo dostępna i widoczna. W późniejszych tygodniach poziom zasypu zmniejsza się do minimum, co zmusza ptaki do zjadania paszy bez możliwości jej wygrzebywania.
