W hodowli brojlerów jeden cykl produkcyjny, czyli tzw. rzut, trwa zwykle od 39 do 42 dni. Liczy się go od wstawienia jednodniowych piskląt do odbioru ptaków przez ubojnię. Między jednym rzutem a kolejnym musi być kilkunastodniowa przerwa międzycyklowa, w której hodowca sprząta, dezynfekuje i przygotowuje kurnik do przyjęcia nowego stada. Standardowo trwa ona 14 dni.
Dwa tygodnie brzmią jak sporo czasu, ale terminarz szybko robi się napięty, gdy trzeba wywieźć pomiot, umyć cały kurnik, wykonać serwis wentylacji, wymienić ściółkę i rozgrzać budynek. Wystarczy awaria myjki, poślizg ekipy serwisowej albo spóźniona dostawa ściółki, i wszystko trzeba nadganiać w tempie, w którym łatwo pominąć ważny krok. Skutków takich niedociągnięć zwykle nie widać od razu. Wracają one w pierwszym tygodniu nowego rzutu, kiedy w kurniku są już pisklęta i nie ma już czasu na spokojne naprawy.
Etap 1: Wywóz ściółki i pomiotu
Prace zaczynają się od odłączenia zasilania systemów oraz podniesienia linii karmienia i pojenia pod sufit, aby nie zawadzały ładowarce. Pomiot wywozi się zwykle ładowarką czołową albo specjalistycznymi maszynami do wybierania ściółki. Warto działać szybko i nie pozostawiać pryzm w rogach ani pod ścianami kurnika, ponieważ każda niedokładnie zebrana resztka to potencjalne siedlisko patogenów, które przetrwa czyszczenie i przejdzie do kolejnego stada.
Wywieziony pomiot składuje się na płycie obornikowej, w oddaleniu od kurnika i z ograniczonym dostępem osób oraz zwierząt. Transportem najczęściej zajmują się zewnętrzni przewoźnicy, dlatego warto zaplanować trasę tak, aby nie prowadziła obok innych czynnych kurników. Trzeba też przygotować dokumenty przekazania pomiotu – do biogazowni, kompostowni lub jako nawóz.
Etap 2: Czyszczenie i dezynfekcja
Przed użyciem myjki ciśnieniowej trzeba wykonać sprzątanie na sucho. Usuwa się kurz, pierze i resztki paszy. Woda z detergentem, zastosowana na warstwę kurzu, tylko rozprowadza brud, zamiast go usuwać.
Kolejnym krokiem jest mycie ciśnieniowe. Obejmuje ono posadzkę, ściany do wysokości minimum 2 metrów, sufit, wentylatory, wloty powietrza oraz elementy linii paszowych i pojenia. Detergent branżowy rozpuszcza tłuszcz i biofilm. Po myciu kurnik musi wyschnąć, ponieważ dezynfekcja mokrych powierzchni jest nieskuteczna – środek dezynfekcyjny rozcieńcza się na wilgotnym betonie i traci właściwości.
Suchy kurnik dezynfekuje się środkiem dobranym pod kątem spektrum działania na bakterie, wirusy, grzyby i oocysty kokcydiów (pasożytów jelitowych ptaków). W kurnikach o odpowiedniej szczelności warto dodatkowo wykonać fumigację, czyli końcową dezynfekcję parami środka chemicznego. Fumigacja dociera tam, gdzie oprysk nie sięga – do szczelin, kanałów wentylacyjnych i wnętrza urządzeń.
Odrębnym zadaniem jest przygotowanie linii pojenia. Wewnątrz rur zawsze tworzy się biofilm, czyli warstwa bakterii i pierwotniaków, której samo płukanie wodą nie usuwa. System pojenia między cyklami przechodzi płukanie pod ciśnieniem, mycie środkiem rozpuszczającym biofilm (najczęściej na bazie H₂O₂), płukanie do czystej wody i dezynfekcję końcową.
Linia karmienia wymaga usunięcia zalegającej paszy z paszociągów i karmideł. Resztki starej paszy stanowią nie tylko ryzyko rozwoju pleśni i mikotoksyn, ale również pożywkę dla owadów i gryzoni przez cały okres przestoju.
Etap 3: Przegląd i konserwacja systemów
Kiedy w kurniku przebywają ptaki, przegląd techniczny jest ograniczony. Przerwa międzycyklowa to czas, w którym można otworzyć wszystkie systemy, sprawdzić je i naprawić bez pośpiechu.
Linia karmienia
W liniach karmienia sprawdza się stan paszociągu spiralnego pod kątem wytarć, luzów i głośnej pracy oraz kontroluje silnik napędowy pod obciążeniem. Kluczowe znaczenie ma czujnik poziomu paszy w karmidle kontrolnym, ponieważ to on decyduje, kiedy uruchamiać spiralę i uzupełniać paszę w całej linii. Ocenia się również stan grilli i mis karmników oraz mechanizm regulacji wysokości zawieszenia. Jeżeli ferma dozuje do paszy pełnoporcjowej całe ziarno pszenicy, konieczna jest kontrola poprzeczki, czyli automatycznego dozownika pszenicy. Sprawdza się falownik, silnik napędowy i precyzję dozowania proporcji.
Linia pojenia
Kontroli podlega każdy smoczek (nypel), z którego pije ptak, na całej długości linii. Ocenia się jego szczelność, płynność uruchamiania nacisku oraz formowanie kropli. Regulatory ciśnienia muszą utrzymywać zadane wartości. Osobno sprawdza się zbiorniki i systemy dozowania elektrolitów, witamin oraz leków. Jeżeli ferma prowadzi bieżący monitoring poboru wody, potrzebna jest kalibracja mierników.
Wentylacja i sterowanie
Przeglądy tych systemów są najważniejsze, ponieważ awaria wentylacji w środku rzutu to najczęstsza przyczyna dużych strat w stadzie. Każdy wentylator uruchamia się indywidualnie i sprawdza jego obroty, wibracje, sprawność silnika, wyważenie łopatek oraz ewentualne pęknięcia. Czyści się żaluzje i osłony, kontroluje szczelność i płynność otwierania wlotów, kalibruje czujniki temperatury, wilgotności i CO₂ w sterownikach mikroklimatu. Jeżeli producent wydał aktualizację oprogramowania, jest to właściwy moment na jej instalację. Karty pamięci SD z danymi historycznymi warto zarchiwizować przed nowym rzutem.
Ogrzewanie
Przegląd ogrzewania najlepiej wykonać z zapasem czasowym, zwłaszcza gdy wymagany jest serwis autoryzowany. W instalacji gazowej sprawdza się szczelność, ciśnienie i stan przewodów. Wymienniki ciepła w nagrzewnicach wymagają czyszczenia. Kontroli podlega także zapłon, regulacja palników oraz termostaty bezpieczeństwa. Przy nagrzewnicach wodnych trzeba dodatkowo odpowietrzyć instalację oraz sprawdzić sprawność wymiennika i pracę pompy obiegowej.
Silosy
Warto otworzyć silos i sprawdzić jego wnętrze pod kątem osadów paszy na ścianach, obecności pleśni, śladów gryzoni oraz szczelności, ponieważ wilgoć w silosie oznacza stratę całej dostawy. Kalibruje się również czujniki poziomu paszy albo wagi tensometryczne, jeżeli silos jest w nie wyposażony. Osobno kontroluje się dolny ślimak, który odbiera paszę i podaje ją do linii karmienia.
Etap 4: Nowa ściółka
Ściółka ma być sucha, jednolita i chłonna. W polskich fermach najczęściej wybiera się wióry drzewne, słomę sieczoną lub torf, a o wyborze decyduje dostępność i cena.
Grubość dobiera się do sezonu i materiału i zwykle wynosi od 5 do 10 cm. Zimą warto rozłożyć grubszą warstwę dla dodatkowej izolacji cieplnej. Wilgotność wyjściowa ściółki powinna być niższa niż 20%. Rozłożenie musi być równomierne, bez zagłębień i wybrzuszeń. Ściółkę warto rozłożyć na kilkanaście godzin przed wstawieniem, aby zdążyła osiągnąć temperaturę powietrza w kurniku wynoszącą minimum 28°C. Zimne podłoże pod pisklęta oznacza stratę potencjału startowego już od pierwszej godziny.
Etap 5: Ustawienia startowe
Wszystkie ustawienia w kurniku wykonuje się przed przyjazdem transportu z pisklętami, a nie w jego trakcie.
Ogrzewanie uruchamia się co najmniej 24 godziny przed wstawieniem. Temperatura powietrza na wysokości piskląt powinna wynosić 32–34°C, temperatura ściółki minimum 28–30°C, a wilgotność względna 60–70%.
Linia pojenia wymaga obniżenia wysokości do poziomu wzroku pisklęcia oraz zredukowania ciśnienia tak, aby na końcu smoczka formowała się widoczna kropla. W linii musi znaleźć się świeża, przepłukana woda, a nie ta, która pozostała po dezynfekcji.
Karmidła opuszcza się na poziom ściółki. Pasza startowa powinna być załadowana do silosu i uruchomiona w linii. Warto dodatkowo rozsypać paszę na papierze pod karmidłami, ponieważ szelest przyciąga pisklęta i zachęca je do pierwszego dziobnięcia.
W ustawieniach wentylacji sterownik należy przełączyć na krzywe startowe. Wymiana powietrza musi być wystarczająca do usunięcia wilgoci i CO₂, ale bez wychładzania kurnika. Wloty powinny być ustawione tak, żeby świeże powietrze mieszało się z ciepłym pod sufitem, a nie opadało bezpośrednio na pisklęta.
Etap 6: Test alarmów
Ten etap najczęściej się pomija, ponieważ hodowcy zakładają, że alarmy działają. Zdarza się jednak, że w środku nocy w trakcie rzutu okazuje się, że numer telefonu w sterowniku jest stary, karta SIM wygasła, syrena nie działa albo generator nie startuje. Przy pełnym kurniku nie da się już tego sprawdzić, dlatego testy trzeba wykonać wcześniej.
Zakres testów obejmuje kilka scenariuszy. Odłącza się zasilanie wentylatora, żeby sprawdzić, czy sterownik alarmuje. Przykłada się źródło ciepła do czujnika temperatury, aby zweryfikować, czy powiadomienie dochodzi na telefon. Wyłącza się główny bezpiecznik, żeby ocenić, czy awaryjnie otwierają się wloty i czy startuje generator. Testowaniu podlega również alarm niskiego poziomu paszy w silosie oraz alarm niskiego ciśnienia w linii pojenia.
Wszystkie testy alarmów wykonuje się przed rzutem, a nie w jego trakcie.
Najczęstsze błędy w przerwie międzycyklowej
Skracanie przerwy technologicznej. Standard wynosi minimum 14 dni. Skracanie do 7–10 dni, żeby zmieścić więcej rzutów w roku, zwykle oznacza niedokończone czyszczenie oraz patogeny, które przechodzą do nowego stada.
Mycie bez wcześniejszego sprzątania na sucho. Woda z detergentem rozprowadza kurz i tłuszcz zamiast go usuwać. Najpierw używa się miotły i odkurzacza przemysłowego, dopiero potem myjki.
Dezynfekcja mokrego kurnika. Środek dezynfekcyjny działa w konkretnym stężeniu. Na wilgotnych powierzchniach rozcieńcza się i traci skuteczność.
Wyrywkowe sprawdzanie linii pojenia. Zapchany smoczek 30 metrów od karmidła kontrolnego może pozostać niezauważony przez tydzień, a to oznacza, że część piskląt nie ma dostępu do wody.
Brak kalibracji sterownika po dłuższym przestoju. Czujniki temperatury i wilgotności potrafią „dryfować” o 1–2°C. Cały cykl przebiega wówczas na odchylonych parametrach.
Odkładanie testu alarmów. Konsekwencje zostały opisane w Etapie 6.
Wsparcie techniczne Gremur Agro
Serwis w przerwach międzycyklowych wykonujemy od 25 lat. Obejmuje on wentylację, ogrzewanie, sterowniki, linie karmienia i pojenia oraz sterowniki mikroklimatu FORTICA i AC 2000 3G. Kalibrujemy czujniki, instalujemy aktualizacje oprogramowania, wymieniamy zużyte elementy. Modernizacje planujemy tak, aby zmieściły się w standardowej przerwie i nie wydłużały przestoju.
Jeżeli chcesz zaplanować serwis lub modernizację w najbliższej przerwie, skontaktuj się z nami. Im wcześniej ustalimy termin, tym łatwiej dopasować harmonogram prac.
